Deze week -5% korting op alle vlo- en teekproducten met code VLOTEEK5 Lees meer

Vaccineren van schapen

Geschreven door Mara | 19 februari 2026

Een goede gezondheidszorg is essentieel voor het welzijn en de productiviteit van schapen. Twee belangrijke pijlers hierin zijn vaccinatie en een doordacht wormbeleid. In deze blog leest u tegen welke ziekten u kunt vaccineren. Het vaccinatiebeleid voor schapen varieert per land en is vaak afhankelijk van de lokale epidemiologische situatie, de aanwezigheid van specifieke ziektes (zoals blauwtong of schapenpokken) en nationale wetgeving. Deze blog gaat uit van de situatie in Nederland. Overleg altijd met uw eigen dierenarts over het vaccinatiebeleid in uw land.

Vaccineren van schapen

Vaccinatie helpt om ernstige en soms dodelijke ziekten te voorkomen. Voor sommige aandoeningen is vaccinatie wettelijk verplicht, in andere gevallen is het sterk aanbevolen.

Basisvaccinatie

Voor veel vaccins geldt dat een basisvaccinatie nodig is:

2 injecties met 3 tot 6 weken tussentijd
Daarna meestal een jaarlijkse herhalingsvaccinatie

Lammeren kunnen doorgaans vanaf een leeftijd van 3 maanden gevaccineerd worden. Bij drachtige ooien is het verstandig om, afhankelijk van het vaccin, 2 tot 4 weken vóór het lammeren te vaccineren, zodat lammeren via de biest beschermd worden.

Overleg altijd met uw dierenarts over een vaccinatieschema dat past bij uw bedrijf of hobbykoppel.

Relevante producten

Belangrijke vaccinaties voor schapen

Schapen kunnen tegen verschillende ziektes worden gevaccineerd.

Q-koorts (Coxiella burnetii)

Q-koorts is een bacteriële infectie die bij schapen meestal zonder duidelijke symptomen verloopt, maar abortus of geboorte van zwakke, dode lammeren kan veroorzaken, met name in de laatste fase van de dracht. De bacterie wordt uitgescheiden via onder andere nageboorte, vruchtwater, mest, urine en melk. Ook mensen kunnen besmet raken, met soms ernstige gevolgen. Voor zwangere vrouwen geldt daarom: geen assistentie bij lammeren.

Europese Regelgeving (Diergezondheidsverordening)

Sinds april 2021 gelden er nieuwe Europese regels. Deze verplichten niet direct overal vaccinatie, zoals wel in Nederland, maar vereisen wel dat lidstaten Q-koorts monitoren en rapporteren wanneer de situatie dat vereist.
De meeste EU-landen hanteren eigen programma’s, waarbij inenting vaak wordt aanbevolen of verplicht bij uitbraken.

‘t Bloed (Clostridium)

‘t Bloed wordt ook wel weeldeziekte, eiwitvergiftiging of enterotoxemie genoemd. Het is een ziekte bij opgroeiende lammeren, veroorzaakt door Colstridium perfringens, type D. Deze bacterie komt normaal voor in de darmen van schapen. Als ze echter explosief vermeerderen, komen er te veel toxines vrij, die voor sterfte kunnen zorgen bij lammeren. Vaccinatie van drachtige ooien zorgt voor bescherming van de lammeren via de biest. Lammeren kunnen vanaf 2–3 weken leeftijd zelf actief gevaccineerd worden tegen ‘t Bloed.

Zomerlongontsteking (Pasteurella / Mannheimia)

Zomerlongontsteking wordt veroorzaak door de bacterie Mannheimia (Pasteurella) haemolytica. Het komt vooral voor in de maanden mei tot en met oktober. Het risico wordt groter tijdens stressvolle periodes (spenen, omweiden), bij slechte ventilatie in de stal of bij wisselende weersomstandigheden. Het treft vaak opgroeiende lammeren en geeft klachten als hoesten, koorts, snelle ademhaling, snot en plotselinge sterfte. Vaccinatie met Heptavac P kan preventief worden ingezet.

Rotkreupel (Footvax)

Rotkreupel is een besmettelijke tussenklauwhuidaandoening, veroorzaakt door de bacterie Dichelobacter nodosus in combinatie met Fusobacterium necrophorum. Tegen deze aandoening kan worden gevaccineerd. Vaccinatie vermindert de ernst van uitbraken, versnelt herstel en beschermt niet-besmette dieren. Na de basisvaccinatie is meestal 2 keer per jaar vaccineren voldoende.

Blauwtong (Bluetongue)

Blauwtong is een virusziekte veroorzaakt door het blauwtongvirus (BTV). Het virus wordt overgedragen door knutten. Het virus kan bij alle herkauwers voorkomen. Vaccinatie is de enige effectieve bescherming en moet jaarlijks plaatsvinden, bij voorkeur vóór het muggenseizoen (mei–juli).

Er geldt een algemene meldplicht voor blauwtong.

Zere bekjes (Ecthyma)

Ecthyma is een zeer besmettelijke virale huidinfectie bij schapen en wordt veroorzaakt door een parapoxvirus. Het geeft wondjes en korsten op de huid en slijmvliezen, vooral rond de bek, maar ook rond de ogen, uier en klauwen. Andere namen zijn zere bekjes, bekschurft of orf. Deze ziekte kan ook voorkomen bij mensen met vaak kleine beschadigingen aan vingers en handen. Vaccinatie wordt ingezet in risicogebieden of bij uitbraken om de klachten te verminderen. Vaak worden de drachtige ooien gevaccineerd 3 tot 4 weken voor het aflammeren, zodat de lammetjes antistoffen krijgen via de biest.

Een gezond schapenbedrijf vraagt om een goed doordacht vaccinatiebeleid. Vaccineren beschermt tegen ernstige infecties, met Q-koorts als belangrijke en vaak verplichte vaccinatie. Overleg altijd met uw dierenarts wat voor uw schapen de beste manier van vaccineren is.

Lees ook over het Ontwormen van schapen als onderdeel van een gezond schapenbedrijf.

Veel gestelde vragen over vaccinatie bij schapen?

Tegen welke ziektes kunt u vaccineren bij schapen?

Schapen kunnen onder andere gevaccineerd worden tegen Q-koorts, blauwtong, rotkreupel (Footvax), clostridium (‘t bloed), Pasteurella/zomerlongontsteking en zere bekjes (ecthyma). Welke vaccinaties nodig zijn, hangt af van de situatie op het bedrijf.

Kunnen drachtige ooien worden gevaccineerd om de lammetjes te beschermen?

Ja. Vooral vaccinatie tegen clostridium wordt vaak 2 – 4 weken vóór het lammeren gegeven. De lammeren krijgen dan via de biest antistoffen en zijn in de eerste levensweken beschermd. Ook tegen zere bekjes worden vaak de ooien gevaccineerd om de lammeren antistoffen te geven via de biest.

Vanaf welke leeftijd kunnen lammetjes gevaccineerd worden?

Meestal vanaf 3 maanden leeftijd. Voor sommige vaccins (zoals tegen clostridium) kunnen lammeren al vanaf 2 – 3 weken actief gevaccineerd worden, afhankelijk van het middel en de situatie. Overleg hierover met uw dierenarts.

Lees ook onze andere blogs

Leverbot bij schapen: herkennen, voorkomen en behandelen

Leverbot, of Fasciola hepatica, is een parasiet die vooral voorkomt bij grazende dieren zoals schapen, geiten en koeien. De infectie tast de lever en galwegen van het dier aan, met soms ernstige gezondheidsproblemen tot gevolg. Leverbot komt wereldwijd voor, ook in Nederland, vooral op natte weilanden of weidegronden met veel slakken. In deze blog leggen we uit wat leverbot is, hoe schapen besmet raken, wat de symptomen zijn, en hoe u leverbot herkent, voorkomt en behandelt.

10 boerderijdieren die geschikt zijn voor hobbymatige houders

Het houden van boerderijdieren als hobby wordt steeds populairder. Niet alleen voor gezelschap, maar ook omdat boerderijdieren veel praktische functies kunnen hebben. Denk bijvoorbeeld aan verse eieren of het onderhoud van uw gazon. Hieronder vindt u tien boerderijdieren die geschikt zijn voor hobbymatige houders.

Het beste voer voor uw hobbyschaap

Schapen zijn gezellige en nuttige dieren die veel mensen als hobby houden. Ze zorgen voor natuurlijke begrazing én levendigheid in de wei. Maar ook een hobbyschaap heeft een goed uitgebalanceerd dieet nodig om gezond te blijven. De voedingsbehoefte van een schaap dat hobbymatig gehouden wordt, wijkt af van die van een productieschaap. Waar productiedieren extra energie nodig hebben voor melk, wol of vlees, ligt bij hobbyschapen de nadruk op onderhoud, welzijn en weerstand. In deze blog leest u alles over wat een hobbyschaap nodig heeft aan voeding, water, eiwitten, vitaminen en mineralen.

Meer tips

Over de auteur

Mara van Brussel-Broere, Dierenarts bij Medpets

Afgestudeerd als gezelschapsdierenarts aan de Universiteit Utrecht, gebruikt haar praktijkervaring om klantenadvies te geven en kennis te delen bij Medpets. Ze vindt het belangrijk om huisdiereigenaren goed te informeren over gezondheid en welzijn.

Lees meer over Mara