Profiteer nu van -10% korting op Acana! Lees meer

Home
Tips van onze dierenarts
Veel voorkomende gezondheidsproblemen bij schapen

Veel voorkomende gezondheidsproblemen bij schapen

Geschreven door Mara | Dierenarts | 19 maart 2026

Schapen zijn over het algemeen sterke dieren, maar ze kunnen gevoelig zijn voor verschillende infectieziekten, parasieten en klauwproblemen. Sommige aandoeningen veroorzaken slechts milde klachten, terwijl andere grote gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid van uw koppel. Een goede preventie, zoals vaccinatie, hygiëne, weidemanagement en regelmatige controle van de dieren, is daarom erg belangrijk. In deze blog bespreken we een aantal veel voorkomende gezondheidsproblemen bij schapen en waar u als schapenhouder op moet letten. Hieronder vindt u een overzicht van veel voorkomende gezondheidsproblemen bij schapen.

Blauwtong

Blauwtong is een virusziekte die wordt overgedragen door kleine steekmuggen (knutten). De ziekte kan leiden tot koorts, zwelling van de kop, ontsteking van de mond en soms een blauw verkleurde tong. Zieke dieren kunnen ook kreupel worden en minder eten. Vaccinatie en bescherming tegen insecten zijn belangrijke preventieve maatregelen.

Caseous lymfadenitis (CL)

CL is een bacteriële infectie die leidt tot abcessen in de lymfeklieren. De aandoening verspreidt zich via wondjes of besmet materiaal en kan zich in een kudde langzaam verspreiden. Aangetaste dieren kunnen vermageren en een verminderde weerstand hebben.

Clostridium perfringens (‘t bloed)

Clostridium-bacteriën kunnen bij schapen ernstige darmontstekingen veroorzaken. Dit wordt vaak aangeduid als ‘t bloed. De ziekte kan plots optreden en leidt soms tot plotselinge sterfte, vooral bij snel groeiende lammeren. Vaccinatie is de belangrijkste preventieve maatregel.

Relevante producten

Coccidiose

Coccidiose is een parasitaire darmziekte die vooral jonge lammeren treft. Symptomen zijn diarree, groeivertraging en een verminderde conditie. Goede hygiëne in de stal en het beperken van besmetting via mest zijn belangrijk om uitbraken te voorkomen.

Epizootic haemorrhagic disease (EHD)

EHD is een virusziekte die lijkt op blauwtong en eveneens door insecten wordt overgedragen. De ziekte kan koorts, zwelling en bloedingen veroorzaken. Hoewel de ziekte bij schapen minder vaak voorkomt dan bij andere herkauwers, kan ze wel ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken.

Huidparasieten

Schapen kunnen last krijgen van uitwendige parasieten zoals luizen, mijten en teken. Deze parasieten veroorzaken jeuk, huidirritatie en beschadiging van de vacht. Bij ernstige besmettingen kan de conditie van het dier achteruitgaan.

Leverbot

Leverbot is een parasiet die vooral voorkomt op natte weides. De parasiet beschadigt de lever en kan leiden tot vermagering, bloedarmoede en verminderde weerstand. Vooral in vochtige gebieden kan leverbot een groot probleem vormen.

Maag- en darmwormen

Maag- en darmwormen komen veel voor bij schapen en kunnen diarree, groeivertraging en bloedarmoede veroorzaken. Vooral lammeren zijn gevoelig voor worminfecties.

Een goed ontwormingsbeleid en regelmatig mestonderzoek helpen om wormproblemen te beheersen.

Myiasis (huidmadenziekte)

Myiasis, ook wel huidmadenziekte, is een ernstige aandoening die jaarlijks bij ongeveer 2 tot 5% van de schapen voorkomt. De ziekte wordt veroorzaakt door de larven (maden) van de blauwgroene bromvlieg (Lucilia sericata). Door het koppel regelmatig te controleren, goede hygiëne toe te passen en tijdig te scheren kan madenziekte worden voorkomen.

Mond- en klauwzeer (MKZ)

Mond- en klauwzeer is een zeer besmettelijke virusziekte die onder andere schapen, runderen en varkens kan treffen. De ziekte veroorzaakt blaren in de mond en rond de hoeven, waardoor dieren moeilijk eten en lopen. Vanwege de ernstige economische gevolgen worden bij uitbraken strenge maatregelen genomen.

Paratuberculose

Paratuberculose is een chronische bacteriële darminfectie. De ziekte leidt tot vermagering en uiteindelijk sterfte. De bacterie kan lange tijd in de omgeving overleven en verspreidt zich vooral via mest.

Q-koorts

Q-koorts wordt veroorzaakt door de bacterie Coxiella burnetii. Schapen kunnen besmet raken zonder duidelijke symptomen, maar de ziekte kan abortus veroorzaken bij drachtige ooien. De bacterie kan ook mensen besmetten, daarom is hygiëne tijdens het lammeren belangrijk.

Rotkreupel

Rotkreupel is een besmettelijke klauwaandoening die kreupelheid veroorzaakt. De bacterie tast de huid tussen de klauwen aan, wat pijn en ontsteking geeft. Natte omstandigheden vergroten het risico op rotkreupel.

Regelmatige klauwverzorging helpt om problemen te voorkomen.

Schmallenbergvirus

Het Schmallenbergvirus wordt overgedragen door knutten. Bij volwassen dieren veroorzaakt het meestal milde klachten, maar bij drachtige ooien kan het leiden tot misvormde of doodgeboren lammeren.

Zwoegerziekte

Zwoegerziekte (Maedi-Visna) is een chronische virusziekte, veroorzaakt door een lentivirus, die langzaam de longen en soms ook het zenuwstelsel aantast. Schapen krijgen ademhalingsproblemen en vermageren geleidelijk. De ziekte verspreidt zich via langdurig contact tussen dieren.

Gezonde schapen houden

Veel gezondheidsproblemen bij schapen kunnen worden beperkt door een goed management:

Regelmatig controleren van het koppel
Goede hygiëne in stal en weide
Gericht ontwormen en mestonderzoek
Vaccinatie waar mogelijk
Goede klauwverzorging
Een goed weidemanagement

Door vroeg signalen te herkennen en preventieve maatregelen te nemen, kunt u veel problemen binnen uw koppel schapen voorkomen.

Lees ook onze andere blogs

Parasieten bij schapen: zo voorkomt u problemen in de kudde

Parasieten vormen één van de grootste gezondheidsrisico’s bij schapen. Sommige infecties verlopen ongemerkt, terwijl andere kunnen leiden tot diarree, vermagering, kreupelheid of zelfs sterfte. Een goed preventiebeleid is daarom essentieel, zeker in de lammerperiode en tijdens het weideseizoen. In deze blog leest u welke parasieten bij schapen voorkomen en hoe u problemen in uw kudde kunt voorkomen.

Vaccineren van schapen

Een goede gezondheidszorg is essentieel voor het welzijn en de productiviteit van schapen. Twee belangrijke pijlers hierin zijn vaccinatie en een doordacht wormbeleid. In deze blog leest u tegen welke ziekten u kunt vaccineren. Het vaccinatiebeleid voor schapen varieert per land en is vaak afhankelijk van de lokale epidemiologische situatie, de aanwezigheid van specifieke ziektes (zoals blauwtong of schapenpokken) en nationale wetgeving. Deze blog gaat uit van de situatie in Nederland. Overleg altijd met uw eigen dierenarts over het vaccinatiebeleid in uw land.

Alles wat u moet weten over het houden van schapen

Schapen worden vaak gehouden als hobbydier of voor begrazing. Deze kuddedieren hebben specifieke verzorging nodig. In deze blog leest u wat belangrijk is bij het houden van schapen.

Meer tips

Over de auteur

Mara van Brussel-Broere, Dierenarts bij Medpets

Afgestudeerd als gezelschapsdierenarts aan de Universiteit Utrecht, gebruikt haar praktijkervaring om klantenadvies te geven en kennis te delen bij Medpets. Ze vindt het belangrijk om huisdiereigenaren goed te informeren over gezondheid en welzijn.

Lees meer over Mara